نظریه مشورتی در خصوص تعیین داور توسط دادگاه

« نظریه مشورتی منتشره در روزنامه رسمی ۹۳/۱۲/۱۷ »
شماره پرونده ۱۵۶۲ ـ۱۲۷/ ۱ ـ ۹۳

سؤال

در خصوص مواد ۴۶۰ و ۴۵۹ قانون آیین دادرسی مدنی جهت تعیین داور توسط دادگاه آیا رسیدگی به درخواست خواهان، مستلزم تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین است؟ آیا تصمیم دادگاه در تعیین داور به صورت رأی می‌‌باشد؟ و ایا این تصمیم قطعی است یا قابل تجدید نظر؟

نظریه شماره ۲۳۳۷/۹۳/۷ ـ ۲۵/۹/۱۳۹۳

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه

با توجه به مواد ۶۴ و ۴۵۹ قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی، دادگاه با دستور تعیین وقت و دعوت از طرفین و تشکیل جلسه نسبت به تعیین داور اقدام می‌‌کند. به موجب ماده ۴۷۱ قانون یاد شده، در مواردی که داور با قرعه تعیین می‌‌شود، هر یک از طرفین می‌‌توانند پس از اعلام در جلسه، درصورت حضور و در صورت غیبت از تاریخ ابلاغ تا ده روز داور تعیین شده را رد کنند، مگر این که موجبات رد بعداً حادث شود که در این صورت ابتدای مدت، روزی است که علت رد حادث گردد. دادگاه پس از وصول اعتراض، رسیدگی ­می­نماید و چنانچه اعتراض را وارد تشخیص دهد، داور دیگری تعیین می‌‌کند. در هر حال، تصمیم دادگاه راجع به تعیین داور قابل تجدیدنظرخواهی نمی باشد.

 

نظریه شماره ۱۷۰۰/۷ مورخ ۱۳/۴/۱۳۷۸ در خصوص صلح اموال شهرداریها

سوال : با توجه به اصل ۱۳۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آیا عنوان اموال عمومی در اصل مذکور ، اموال شهرداری را نیز در برمی گیرد یا خیر؟ و به تعبیر دیگر آیا  شهرداریها در انعقاد قراردادها و ارجاع امر به داوری مشمول اصل مزبور می باشند یا خیر؟

نظریه اداره کل حقوقی قوه قضائیه

به صراحت اصل ۱۳۹ قانون اساسی که صلح دعاوی و یا ارجاع آن به داوری در اموال عمومی را مثل اموال دولتی،موکول به تصویب هیات وزیران و اطلاع مجلس می داند،صلح دعاوی و یا ارجاع آن به داوری در مورد اموال شهرداریها هم  موکول به تصویب هیات وزیران و اطلاع مجلس است.

داور خواهان نمی تواند داور مرضی الطرفین باشد

پرونده کلاسه : ۷۱/۱۰۸۱/۷

رای شعبه ۷ دیوان عالی کشور
در این پرونده زوجه به رفیت زوج دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش تقدیم دادگاه نموده است ۰ دادگاه به موضوع رسیدگی با اعلام ختم دادرسی چنین رای داده است :
((۰۰۰زوجه نیز با صرفنظرنمودن از مهریه و نفقه خویش مصر در صدور حکم طلاق می باشد و دوام زوجیت موجب عسر و حرج بوده و خوانده نیز ایراد و دفاعی که موثر در مقام باشد به عمل نیاورده و فلذا نظر به مراتب فوق و به استناد مواد۱۱۳۰و ۱۱۴۶ قانون مدنی حکم به طلاق و جدایی طرفین پرونده صادر و اعلام می گردد زوجین می توانند به یکی از محاضر رسمی مراجعه و نسبت به اجرای صیغه طلاق اقدام نمایند۰))
نظر شعبه دیوان در نقض رای دادگاه :
(( با توجه به محتویات پرونده ایرادات زیر بر دادنامه تجدید نظر خواسته وارد است ۰
۱ ارجاع به داوری قانونی نبوده است ۰
۲ داور خواهان نمی تواند داور مرضی الطرفین به حساب آید۰
۳ زوجه مدعی شده شوهرش او را از منزل بیرون کرده ، زوج مدعی است که همسرش منزل وی را ترک کرده است ، که در این خصوص نیز رسیدگی نشده و اصولا” سعی در اصلاح ذات البین به عمل نیامده بنا به جهات مذکوره دادنامه تجدید نظرخواسته نقض می شود ورسیدگی مجدد به دادگاه مدنی خاص ارجاع می گردد۰)) (۷۱/۱۰۸۱/۷)

مرجع : کتاب علل نقض آراءمحاکم درموضوعات احوال شخصیه ومدنی دردیوان عالی کشور
تالیف : یداله بازگیر،ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ، ۱۳۷۶

ارجاع اختلاف به حکمین در صورتی است که زوج متقاضی طلاق باشد نه زوجه

پرونده کلاسه : ۷۱/۱۰۷۸/۷

رای شعبه ۷ دیوان عالی کشور
(( تجدید نظرخواهی آقای ۰۰۰ از دادنامه شماره ۰۰۰ ۱۴/۴/۷۱ صادره از شعبه ۰۰۰ دادگاه ۰۰۰ موجه است ، زیرا اولا” ارجاع اختلاف به حکمین در موردی است که زوج متقاضی طلاق باشد نه زوجه وثانیا” دادگاه قرار ارجاع اختلاف به حکمین صادر کرده ولی حکمین درپرونده نظریه ای ندارند و معلوم نیست نظر داده اند یانه و ثالثا” دادگاه پرونده دادسرای انقلاب را برای کشف اعتیاد تجدیدنظر خواه مطالبه کرده ، ولی در پرونده چیزی منعکس نشده که پرونده به شعبه ۲۲ راسلا شده یانه ، رابعا” اگر چه تجدیدنظرخواه ( زوج )اقرار کرده که نتیجه آزمایش دادسرای انقلاب مثبت بوده ولی منکر اعتیاد خود بوده ۰ بهتر بود دادگاه دستور آزمایش مجدد صادر و تجدیدنظرخواه را به پزشک معرفی کند و خامسا” تجدید نظرخواه اگر چه اقرارکرده که نامه تهدیدآمیز برای همسرش نوشته ولی در دادگاه مدعی شده همسرش با پسرخواهرش (پسر]خواهر[ تجدیدنظرخواه ) رابطه نامشروع دارد و او می خواهد پسر خواهرش بیاید الخ ۰ در این مورد دادگاه هیچ گونه اقدامی نکرده و حتی ازراهنماییهای لازم هم خودداری کرده ، سادسا” رای در مورد ازدواج مجدد اگرچه مورد اعتراض قرار نگرفته ولی رای به نحو نقص صادر شده و رای نقص قاطع دعوی نیست ۰سابعا” دادگاه برای صلح و آشتی تلاش نکرده ، با نقض رای صادره پرونده به شعبه همعرض ارجاع می گردد۰)) (۷۱/۱۰۷۸/۷)

مرجع : کتاب علل نقض آراءمحاکم درموضوعات احوال شخصیه ومدنی دردیوان عالی کشور
تالیف : یداله بازگیر،ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ، ۱۳۷۶
* سابقه *

در این پرونده زوجه به طرفیت زوج به خواسته طلاق و زوج به طرفیت زوجه به خواسته صدور حکم ازدواج مجدد طرح دعوی نموده اند۰ دادگاه به موضوع رسیدگی کرده و با اعلام ختم دادرسی در مورد دادخواست زوجه به لحاظ احراز اعتیاد زوج و تهدیدوافترااز ناحیه وی و با بذل مهریه و نفقه ایام عده ، عسر و حرج زوجه را درادامه زندگی زناشویی با زوج محرز دانسته به استناد ماده ۱۱۳۰ اصلاحی قانون مدنی حکم طلاق زوجه را صادر نموده که در صورت خودداری زوج به اذن دادگاه طلاق داده شود۰ در خصوص دادخواست مقتابل زوج به ازدواج مجدد در صورت بقای رابطه زوجیت آنها و عدم تمکین زوجه اجازه ازدواج مجدد فقط برای یک بار صادر گردیده است ۰

ارجاع امر به داوری وظیفه شرعی و قانونی دادگاه است

پرونده کلاسه : ۷۲/۷۲۲/۲۲

رای شعبه ۲۲ دیوان عالی کشور
(( رای : چون ارجاع امر به داوری در مانحن فیه وظیفه شرعی و قانونی دادگاه بوده و با اقدام در این زمینه و بذل اهتمام وکوشش در اصلاح ذات البین امکان بر طرف شدن نزاع و شقاق می باشدواز طرفی دیگر حقایق امور و وضعیت طرفین از حیث رفتار و سایر مشکلات مورد رسیدگی و آشکار خواهد شد فلذا دادنامه صادره بدون انجام مراتب فوق واجد نقص رسیدگی اعلام و با نقض آن رسیدگی مجدد به همان دادگاه محول می شود۰ (۷۲/۷۲۲/۲۲)

مرجع : کتاب علل نقض آراءمحاکم درموضوعات احوال شخصیه ومدنی دردیوان عالی کشور
تالیف : یداله بازگیر،ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ، ۱۳۷۶
* سابقه *

در این پرونده خواهان ( زوجه ) اظهار نموده (( قریب پنج سال است که با این مرد ازدواج کرده ام ۰ به دلیل معایب و نقصی که در وجودخوانده می باشد فرزندی بین ما بوجود نیامده و رفتارو افعالش ناهنجار است و اولادش هم نمی شود۰ این امر شرعا” و قانونا” برای زن ایجاد حق طلاق می کند۰وی مادر شصت ساله مرا مجروح کرده لذا تقاضای صدور حکم طلاق دارم ۰))خواهان درجلسه دادگاه مورخه ۱۷/۱۲/۷۱ توضیحا” بیان داشته (( شوهرم ازدواج مجدد کرده و رفتارش بداست ۰ البته دلیلی بر رفتار بد و عسر و حرج ندارم و وی بیشتر به خانه همسر دیگرش می رود۰))
خوانده ( زوج ) اظهار کرد، (( می خواهم با خواهان زندگی کنم ۰ حاضر نیستم وی را طلاق دهم و یک شب خانه همسر دیگرم و یک شب خانه خوانده می روم ۰))
دادگاه با اعلام ختم دادرسی طبق دادنامه شماره ۱۷۷۰/۱۲/۷۱ با ذکر موضوع دعوی و تبیین جریان قضیه و استدلالی که نموده اعلام داشته دلیل بر عسر و حرج و یا ترک انفاق و کراهت شدید از طرف خواهان به دادگاه ارائه نگردیده و خواسته خواهان مطابق با هیچ یک از موارد مطروحه در قانون و شرع که به موجب آن زن می توانداز شوهر خود طلاق بگیرد نمی باشدو حکم به رد دعوی خواهان صادرواعلام داشته است ۰